24 lipca po ciężkiej chorobie zmarł w wieku 83 lat harcmistrz Zbysław Jeżewski, zasłużony instruktor ZHP, przewodniczący Komisji Historycznej Hufca, autor wielu książek poświęconych historii harcerstwa i regionu ostrowskiego.

REKLAMA

  Harcmistrz Zbysław Kazimierz Jeżewski urodził się 19 sierpnia 1942 roku w Ostrowie Wielkopolskim jako syn Anny Jeżewskiej z domu Banasiak i żołnierza 60 pułku piechoty Józefa Jeżewskiego. Zawirowania historyczno-polityczne sprawiły, że do Związku Harcerstwa Polskiego mógł wstąpić dopiero na przełomie lat 1957/1958 do reaktywowanej przez hm. Mariana Grześczyka 1 Drużyny Harcerskiej im. Tadeusza Kościuszki. Harcerstwo szybko stało się jego pasją. Na początku roku 1960 powierzono mu funkcję drużynowego 1 DH, a w roku 1961 został instruktorem ZHP, zaś funkcję drużynowego przekazał Bolesławowi Mockowi.

   Po odbyciu służby wojskowej, w roku 1965 objął funkcję drużynowego 3 Drużyny Harcerskiej im. Zawiszy Czarnego, której wiele lat później poświęci jedną ze swoich książek. W roku 1968 komenda hufca powierzyła mu funkcję kierownika Referatu Starszoharcerkiego, a w roku 1969 został zastępcą komendanta hufca w komendzie phm. Pawła Tuszyńskiego. W tym czasie rokrocznie organizował obozy wędrowne swojej drużyny po Kotlinie Kłodzkiej, Górach Izerskich, Ziemi Lubuskiej i Krainie Wielkich Jezior Mazurskich.

   W roku 1970 po raz kolejny rzeczywistość polityczna odcisnęła piętno na jego harcerskiej służbie. Opór wobec nadaniu ostrowskiemu hufcowi imienia, początkowo generała Karola Świerczewskiego, a ostatecznie II Armii Wojska Polskiego sprawił, że dymisję z złożył komendant hufca oraz jego zastępca phm. Zbysław Jeżewski, który pozbawiony został również funkcji drużynowego 3 DH (wcześniej przekazał kierowanie Referatem Starszoharcerskim hm. Jerzemu Biegańskiemu).

   Na funkcję drużynowego 3 DH powrócił w roku 1973, kierując drużyną w kolejnym trudnym dla harcerstwa czasie „Harcerskiej Służby Polsce Socjalistycznej”. Jak później wspominał – mimo politycznej presji udawało się „Zawiszakom” zachować harcerską tożsamość m.in. poprzez organizację kolejnych obozów wędrownych. W latach 1974 i 1975 powierzono mu również funkcje komendanta podobozów harcerskiej „Operacji Lednica”.

   Wybór nowych władz hufca w roku 1977 sprawił, że hm. Zbysław Jeżewski ponownie zostaje zastępcą komendanta hufca, tym razem pod komendą phm. Urszuli Janoty. W tym czasie wkracza na kolejny odcinek służby instruktorskiej jakim było kształcenie. W latach 1978-1980 jest organizatorem i komendantem kursów drużynowych organizowanych w formie zimowisk w Cieszynie (woj. bielsko-bialskie). Kieruje również pracami sztabu kolejnych edycji Turnieju Wiedzy Obywatelskiej, a w roku 1980 miejskiego sztabu XVI Alertu ZHP. W tym samym roku organizuje hufcowy obóz drużyn starszocharcerskich w Czaplinku, a w roku 1981 obejmuje funkcję przewodniczącego Komisji Instruktorskiej. Zwieńczeniem jego zaangażowania w działalność drużyn starszoharcerskich (w obecnej terminologii – wędrowniczych) było objęcie funkcji kierownika Referatu Starszoharcerskiego.

   W roku 1988 reprezentuje drużyny staroszoharcerskie podczas uroczystości 75-lecia ostrowskiego harcerstwa. Jednym z głównych elementów tych uroczystości było otwarcie harcerskiej wystawy stałej ze zbiorów ówczesnej Komisji Historycznej w nowo utworzonym Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego.

   W tym samym, 1988 roku na X Konferencji Sprawozdawczo-Wyborczej Hufca hm. Zbysław Jeżewski został wybrany przewodniczącym Rady Hufca.

   Efektem zmian ustrojowo-politycznych na przełomie lat 90-tych  było rozwiązanie dotychczasowych chorągwi w tym m.in. Chorągwi Kaliskiej i utworzenie Chorągwi Wielkopolskiej ZHP. Na Zjeździe Chorągwi Wielkopolskiej w roku 1992 hm. Zbysław Jeżewski wraz z hm. Wiesławą Klimowicz wchodzi w skład chorągwianego Sądu Harcerskiego. Równolegle kontynuuje działalność kształceniową jako członek Komisji Kształcenia i Stopni Instruktorskich, a po reorganizacji systemu szklenia w ZHP w roku 2002 zostaje przewodniczącym Zespołu Kadry Kształcącej odpowiedzialnego za organizację kursów instruktorskich. Funkcję tą pełni przez kolejne 2 lata przekazując ją phm. Romualdowi Rzekieckiemu. W roku 2008 po raz kolejny wchodzi w skład komendy hufca, tym razem kierowanej przez phm. Dariusza Potasznika.

   Rok 2002 to równocześnie początek jego działalności na polu publikacji historycznych. Jako współzałożyciel Stowarzyszenie „Krępianie” przygotował książkę „Historia Krępy – Z dziejów harcerstwa na Krępie” łącząc w niej swoją pasję regionalisty z zainteresowaniami harcerskimi. Zachęcony pozytywnym odbiorem tej publikacji przygotował drugą książkę „Homo Homini, ruch Honorowych Dawców Krwi”, którą jak mówił chciał spłacić swój dług wdzięczności wobec ruchu HDK. Idąc za głosem serca trzecią swoją książkę poświęcił ukochanej 3 DH, wydaną pod tytułem „Ostrowska Drużyna Harcerska im. Zawiszy Czarnego”.

   Choć zainteresowanie historią było jego pasją przez całe życie, to dopiero w roku 2008 po objęciu funkcji przewodniczącego Komisji Historycznej Hufca (i przejściu na zawodową emeryturę) mógł tej pasji poświęcić się bez reszty. Z wielkim zapałem przystąpił do organizowania Izby Tradycji Ostrowskiego Harcerstwa, którą mimo wielu trudności udało mu się przygotować w niespełna 6 miesięcy na odbywające się jesienią 2008 roku uroczystości 95-lecia Ostrowskiego Harcerstwa.

   Jako syn żołnierza 60 pułku piechoty w sposób szczególny interesował się historią Ostrowa Wielkopolskiego w czasie II wojny światowej. Efektem tego zainteresowania były dwa tomy książki „Ostrowskie Eleusis 1939-1946”.  A ponieważ okres II wojny światowej był jednym ze słabiej udokumentowanych okresów ostrowskiego harcerstwa, dlatego też kolejną swoją publikację poświęcił właśnie temu okresowi pisząc „Ostatnie ślady 1939-1946: 100 lat harcerstwa polskiego”.

   Wielkim wydarzeniem roku 2012 w Ostrowie Wielkopolskim był Zlot 100-lecia Harcerstwa Wielkopolskiego. Wśród wielu uroczystości związanych z tym świętem nieco niezauważona pozostała „zmiana biegu historii”, której sprawcą był właśnie hm. Zbysław Jeżewski. Do roku 2012 początki ostrowskiego harcerstwa datowano na rok 1913, kiedy to powołano w Ostrowie Drużynę Skautową im. Księcia Józefa Poniatowskiego. Zbysław Jeżewski w swoich badaniach odnalazł jednak ślady pierwszego zastępu skautowego kierowanego przez Leona Sokołowskiego, będącego zaczątkiem tej drużyny, który swoją działalność rozpoczął jeszcze w roku 1912. W ten sposób nastąpiła zmiana datowania kolejnych jubileuszy, a rok 2012 stał się również rokiem 100-lecia ostrowskiego harcerstwa. Zagłębienie się w początki harcerstwa w Ostrowie dało efekt w postaci kolejnej jego książki „Ostrowskie harcerstwo korzenie 1912-1920”.

   Wymienione wyżej publikacje zbudowały fundament do podjęcia największego wyzwania jakim stało się kompleksowe opracowanie historii ostrowskiego harcerstwa. Zbysław Jeżewski postanowił zrobić to w formie monografii wydawanej w tomach obejmujących kolejne dekady. I tak w kolejnych latach ukazywały się kolejne „zeszyty” monografii „Ostrowskie Harcerstwo”, aczkolwiek ilość materiału obejmującego lata trzydzieste XX wieku sprawiła, że wydano go formie dwóch zeszytów. Zeszyt piąty obejmujący lata 1940 – 1949 ukazał się w drugiej połowie roku 2025.

   Choć przy okazji publikacji każdego kolejnego tomu Zbysław Jeżewski zastrzegał, że zapewne jest on ostatnim w jego życiu, to jednak nie ustawał w gromadzeniu materiałów do kolejnych wydań. Kiedy w marcu bieżącego roku choroba uniemożliwiła mu dalszą pracę, przyznał że tom 6 monografii praktycznie ma gotowy do wydania. Staraniem członków Komisji Historycznej Hufca i Komendy Hufca „Zeszyt 6” zostanie opublikowany, niestety już bez udziału autora.

   Niejako „przy okazji” książek powstały dwa albumy opracowane przez Z. Jeżewskiego: „Sztandary harcerskie na Ziemi Ostrowskiej” i „Izba Tradycji Harcerstwa na Ziemi Ostrowskiej” a także dwie broszury: „Harcerzem być – czy bywać” i „Pamiętajcie…”.

   Kierowana przez Druha Jeżewskiego Komisja Historyczna była organizatorem licznych wydarzeń jak „Spotkania pamięci” poświęcone zasłużonym ostrowskim instruktorom, czy spotkań jubileuszowych w tym m.in. uroczystych obchodów 50-lecia ostrowskiej Komisji Historycznej w roku 2023. Miejsce szczególne w sercu hm. Zbysława Jeżewskiego zajmowały dwa zrywy powstańcze narodu polskiego: Powstanie Wielkopolskie i Powstanie Warszawskie. Z jego inicjatywy reaktywowano w Ostrowie Wielkopolskim koło Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego, na którego stanął czele. On też był inicjatorem ostrowskich obchodów rocznicowych wybuchu Powstania Warszawskiego organizowanych od kilkunastu lat 1 sierpnia, początkowo na placu przy siedzibie komendy hufca, a następnie pod ścianą pamięci przy ostrowskim kościele p.w. Świętego Antoniego.

   Nie można zapominać o działalności poza harcerskiej Zbysława Jeżewskiego. Był on ławnikiem sądowym, założycielem Stowarzyszenia „Krępianie”, członkiem władz Ostrowskiego Towarzystwa Genealogicznego, a także działał w ruchu Honorowych Dawców Krwi i Ochotniczej Straży Pożarnej. W swojej karierze zawodowej był pracownikiem: ZNTK, OPPD Poznań, Chemicznej Spółdzielnia Pracy, PGM, WPGT i MOSiR. W latach Przez 8 lat był radnym Rady Miejskiej (1994-2002), a przez 4 lata członkiem Zarządu Miasta Ostrowa Wielkopolskiego. W ostatnich latach był członkiem Zarządu Głównego wspomnianego już  Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego, a także przewodniczącym koła w Ostrowie Wielkopolskim

   Był trzykrotnie nominowany do tytułu „Ostrowianin Roku”. Dwukrotnie otrzymał Nagrodę Prezydenta Miasta Ostrowa Wielkopolskiego. Został uhonorowany medalami: Za zasługi w rozwoju miasta Ostrowa Wielkopolskiego, Zasłużony dla województwa kaliskiego, Za Zasługi dla województwa wielkopolskiego, Za Zasługi dla Pożarnictwa oraz Krzyżem Rycerskim Krwi. Otrzymał również Srebrny Krzyż Zasługi oraz Złoty Krzyż „Za Zasługi dla ZHP”. Za działalność harcerską został też uhonorowany Honorową Odznaką „Harcerska Służba Wielkopolsce”, medalem „Zasłużony dla Chorągwi Kaliskiej” i Srebrną Lilijką Komendanta Chorągwi Wielkopolskiej. W roku 2020 za całokształt działalności harcerskiej otrzymał z rąk komendantki hufca hm. Izabeli Potasznik Honorową Odznakę „Harcerska Służba Ziemi Ostrowskiej” z numerem 1.

   Mimo ciężkiej choroby do ostatnich swoich dni utrzymywał dużą aktywność dzieląc się swoimi pomysłami z członkami Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego oraz instruktorami harcerskimi. Pozostawił po sobie niezwykle bogate dziedzictwo, a równocześnie wyzwanie dla następców. O tym jak zostanie ono zagospodarowane zadecyduje kolejne pokolenie.

-----------------------------------

Msza św. żałobna w intencji śp. hm. Zbysława Jeżewskiego odbędzie się we wtorek 28 lipca 2026 r. o godz. 10:00 w kościele p.w. NMP Królowej Polski przy ul. Królowej Jadwigi w Ostrowie Wielkopolskim, po której odbędzie się pogrzeb na cmentarzu przy ul. Limanowskiego.